Logo

It is currently 22 Nov 2017, 15:08



Post new topic Reply to topic  [ 1 post ] 
Author Message
  The merchant of Venice (2004)
26 Jan 2006, 02:00 

Joined: 2006
Posts: 145
THE MERCHANT OF VENICE (Radford, 2004)
Weelderige, goede adaptatie van Shakespeare's controversiële toneelstuk The merchant of Venice. Controversieel vanwege het personage Shylock (hier met verve gespeeld door Al Pacino), een krenterige, verbitterde Jood die de ogenschijnlijke slechterik van het stuk is. Elke tijd heeft zo zijn antisemitisme, en ook het liberale, 16e-eeuwse Venetië had een duidelijke voorkeur voor het Christendom. De vraag is altijd of Shakespeare antisemitisme propageerde of juist aan de kaak stelde. Het is, naar aanleiding van deze film (de eerste geluidsfilm ooit naar dit stuk), moeilijk te zeggen. Shylock is natuurlijk een boze kracht; maar naar de maatstaven van die tijd is het niet meer dan een min of meer waarheidsgetrouwe verhandeling. Maar waarom wilde Shakespeare het dan zo graag in Venetië doen spelen? Ik kan me eerlijk gezegd niet voorstellen dat de Bard een heel (briljant) toneelstuk schrijft om te laten zien hoe verdorven de Jood wel niet is of dat hij eens lekker wat Joden wilde beledigen. Shylock is zoals gezegd ogenschijnlijk de (enige) slechterik; maar Antonio in het bijzonder en de meeste andere Venetianen zijn hypocriet in hun liberaliteit. Antonio bespuwd en beschimpt de al sinds zijn geboorte vernederde Shylock (elke Jood moet een rode hoed dragen), die op de koop toe ook nog zijn dochter geschaakt ziet door een Christen. Wat Shakespeare volgens mij duidelijk wil maken is dat het kwaad zo zijn oorzaken heeft en vanwege de weelderige en dramatisch sterke aanwezigheid van een stad als Venetië (met haar antisemitisme) voor een Jood als Shylock heeft gekozen. Althans, zo brengt Michael Radford, de regisseur en scenarist, het aan mij over. De andere inslag van het stuk is een aardig staaltje vrouwelijke emancipatie; compleet met beteugelde vrouw die nog moet luisteren naar haar dode vader aangaande haar huwelijk, en die later de boel redt. Antisemitisme én vrouwelijke emancipatie lijkt mij dan ook onwaarschijnlijk. Dáár nog bovenop schreef Shakespeare het volgende (schitterend afgeleverd door Pacino):

I am a Jew. Hath not a Jew eyes? hath not a Jew hands, organs, dimensions, senses, affections, passions? fed with the same food, hurt with the same weapons, subject to the same diseases, healed by the same means, warmed and cooled by the same winter and summer, as a Christian is? If you prick us, do we not bleed? if you tickle us, do we not laugh? if you poison us, do we not die? and if you wrong us, shall we not revenge? If we are like you in the rest, we will resemble you in that.

Echter, vele critici wijzen ook aan dat Shylock toch behoorlijk stereotype is afgeschilderd door Shakespeare en dat het stuk vooral een lofzang is op de Christelijke waarden zoals genade en mededogen.
De film is erg overtuigend; het is altijd lastig om de prachtige teksten van Shakespeare enigszins serieus op een bioscoopscherm te brengen, maar Radford lukt het naar behoren. In Belmont is a lady richly left/And she is fair, and, fairer than that word/Of wondrous virtues: sometimes from her eyes/I did receive fair speechless messages/Her name is Portia..., zo is de opzet voor de gebeurtenissen. Bassiano (Joseph "Shakespeare in love" Fiennes) wil de beeldschone Portia, woonachtig te Belmont, huwen en heeft daarvoor drieduizend dukaten nodig. Zijn welgestelde koopman-vriend Antonio (Jeremy Irons) wilt hem die wel lenen, alleen is hij pas als zijn schepen vanaf verscheidene plekken in de wereld terugkeren kredietwaardig. Daarom richten ze zich op de rijke Jood Shylock die vanwege Antonio's disrespect instemt, maar eist dat zouden Bassiano en Antonio niet kunnen betalen binnen drie maanden, hij een pond vlees uit Antonio's borst mag snijden. Het lijkt een wrange grap, en Antonio stemt in, erop vertrouwend dat zijn schepen terug zullen keren. Portia, intussen, ziet vele mannen voorbij komen. Die mannen moeten kiezen tussen drie kisten: de één lood, de ander goud en de laatste zilver. In één ervan zit het portret van Portia, en hij die dat aantreft zal haar huwen. We zien twee humoristische scènes waarin twee minnaars de verkeerde (goud en zilver) kistjes kiezen. Dan arriveert Bassiano, die uiteraard voor het sobere lood gaat en ook naar Portia's goesting is. Ze trouwen. Ondertussen blijkt dat alle vier de schepen van Antonio, in een zelden geëvenaarde manifestatie van pech, gezonken te zijn én verdwijnt op dat moment dus de dochter van Shylock om verder te leven met een Christen. Shylock is dus zeer humeurig en claimt met volle overtuiging zijn recht. Persoonlijk vraag ik me af waarom Shakespeare niet van anti-Amerikanisme beschuldigd is; immers: het is je recht, dus waarom zou je het niet doen is deel van Shylock's filosofie. In de rechtzaal, waar het vonnis bijna voltrokken gaat worden, verschijnt een jonge rechter (Portia in vermomming) die uitlegt dat Shylock in zijn recht staat, maar dat hij slechts een pond vlees, en niet minder en niet meer mag nemen; zonder bloed te trekken. Shylock ziet de lastigheid van de situatie in en gaat voor het geld (dat werd aangeboden door Bassiano) in plaats van wraak. Echter, Venetiaanse wetgeving gebied dat iemand die een man naar het leven staat zijn bezittingen opdeelt tussen het beoogde slachtoffer en de staatskas. In een zeer wrange vorm van genade schenkt Antonio Shylock nog een deel van diens bezittingen, maar met de eis dat Shylock Christen wordt. Iedereen leeft lang en gelukkig, behalve Shylock.
De film ziet er schitterend uit, en er wordt sterk geacteerd (Pacino is weer eens origineel in plaats van dat (nog altijd sterke) geschreeuw van de laatste jaren). De dialogen van Shakespeare zijn nog altijd mooi en het verhaal is erg sterk (sowieso als verhaal an sich al; zonder enige betekennis). De film is wel lang (hoewel er gesneden is) en soms wat afstandelijk.

Een goede eerste adaptatie van The merchant of Venice!

8/10


Top
Offline Profile  
 
Display posts from previous:  Sort by  
Post new topic Reply to topic  [ 1 post ] 


Who is online

Users browsing this forum: No registered users and 1 guest


You cannot post new topics in this forum
You cannot reply to topics in this forum
You cannot edit your posts in this forum
You cannot delete your posts in this forum

Search for:
Jump to:  
cron
Powered by phpBB © 2011 phpBB Group
Theme created by CC Baxter